Ból gardła przy przełykaniu – przyczyny, objawy i leczenie

Czym jest ból gardła przy przełykaniu?

Ból gardła jest powszechną dolegliwością, która charakteryzuje się różnym nasileniem: od lekkiego drapania i łaskotania, po silny ból utrudniający przełykanie śliny. Może obejmować całe gardło lub być bardziej odczuwalny po jednej stronie [1]. 

Warto przy tym odróżnić ból gardła podczas przełykania (odynofagia) od trudności w połykaniu (dysfagia), które wiąże się z utrudnionym przechodzeniem pokarmu lub płynu z jamy ustnej do żołądka [2]. Natomiast odynofagia jest typowa dla stanów zapalnych w przebiegu zakażeń bakteryjnych i wirusowych jamy ustnej, gardła i migdałków podniebiennych, lecz może wskazywać na obecność zmian nowotworowych [3].

Jakie są najczęstsze przyczyny bólu gardła przy przełykaniu? 

Ból gardła przy przełykaniu może mieć bardzo zróżnicowane podłoże, ale najczęściej wiąże się z ostrym zapaleniem gardła i migdałków podniebiennych o podłożu wirusowym, anginą paciorkowcową [4], a także mononukleozą zakaźną [5].  

Ostre wirusowe zapalenie gardła 

Bólem gardła objawiają się stany zapalne błony śluzowej gardła wywołane przez wirusy, głównie: adenowirusy, koronawirusy, rynowirusy, wirusy grypy [4, 5]. Zanim jednak pojawiają się dolegliwości bólowe, pojawia się katar [5]. 

Infekcje wirusowe tego typu najczęściej występują w okresie jesienno-zimowym i zimowo-wiosennym. Najbardziej podatne są dzieci, nastolatkowie i młodzi dorośli [4].

Angina paciorkowcowa 

Silny ból gardła podczas przełykania, któremu towarzyszy wysoka gorączka, może wskazywać na zakażenie bakteryjne wywołane paciorkowcem β-hemolizującym grupy A (PBHA) [5 ,6]. 

Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową albo przez kontakt bezpośredni. Największa zachorowalność przypada na późną jesień, zimę i wczesną wiosnę [6].

Angina dotyka głównie dzieci i młodzież w wieku 5-15 lat, natomiast w przypadku dorosłych podobne objawy może dawać zakażenie szczepem F. necrophorum [6].

Mononukleoza zakaźna 

 Kiedy ból gardła pojawia się nagle oraz utrudnia połykanie (niekiedy nawet oddychanie), a ponadto dochodzi do powiększenia węzłów chłonnych w okolicy głowy i szyi, może wskazywać na mononukleozę zakaźną [5]. Jest to choroba wywoływana przez wirusa Epsteina i Barr (EBV) [7]. I choć często dotyka dzieci, aż 1/3 przypadków stanowią nastolatkowie i dorośli [7].

W przeciwieństwie do anginy, gorączka przy mononukleozie utrzymuje się nawet 10-14 dni. Choroba ustępuje samoistnie – w ciągu 2-3 miesięcy [7].

Jakie są mniej oczywiste przyczyny bólu gardła podczas przełykania?

Ból przy przełykaniu śliny nie zawsze wynika z infekcji gardła lub migdałków. Czasem jego źródłem jest podrażnienie błony śluzowej, refluks, ciało obce, oparzenie, choroba przełyku albo przewlekłe drażnienie gardła przez dym tytoniowy, alkohol czy suche powietrze. Dlatego znaczenie ma nie tylko sam ból, ale też jego lokalizacja, czas trwania, związek z jedzeniem i objawy towarzyszące.

• Ciało obce – utknięcie ciała obcego może wywoływać nagły i ostry ból gardła przy przełykaniu. Często nasila się podczas połykania śliny lub w trakcie posiłku [1]. Jeśli dojdzie do skaleczenia, wówczas w ślinie może pojawić się krew [5].
• Refluks gardłowo-krtaniowy – choć kojarzy się głównie ze zgagą, schorzenie może dawać także objawy ze strony układu oddechowego. Zalicza się do nich m.in. ból gardła, chrypkę, uczucie przeszkody w gardle [8]. 
• Zmiany nowotworowe – jeśli ból gardła nie wiąże się z infekcją, ma charakter przewlekły i występuje z dysfagią, może wskazywać na nowotwór w środkowej części gardła. Do jego rozwoju predysponują palenie papierosów i nadużywanie alkoholu [1]. 

Jakie objawy pomagają w rozpoznaniu przyczyny bólu gardła?

W rozpoznaniu przyczyny bólu gardła ważne są objawy towarzyszące, ponieważ sam ból przy przełykaniu nie wskazuje jednoznacznie na podłoże takiej dolegliwości. Natomiast jest to ważne w dalszym postępowaniu, np. podaniu antybiotyku lub ograniczeniu się do leczenia objawowego. 

Tabela. Objawy towarzyszące bólowi gardła przy przełykaniu i ich możliwe znaczenie diagnostyczne [1, 4-8].

Jak leczyć ból gardła?

 Leczenie bólu gardła zależy od przyczyny. Jeśli [1, 4]:

• objawy wskazują na anginę i potwierdzi je szybki test antygenowy – lekarz przepisze odpowiedni antybiotyk;
• ból spowodowany jest infekcją wirusową – nie ma wskazań do podawania antybiotyku. 

W każdym z przypadków można zastosować leczenie objawowe, np. płukanie gardła, preparaty do ssania o miejscowym działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym albo w postaci aerozolu do stosowania w jamie ustnej, np. Inaldin Gardło (z chlorowodorkiem benzydaminy jako substancją czynną) [9]. Pomagają one złagodzić ból gardła m.in. w stanach zapalnych błon śluzowych. 

Gdy przewlekły ból gardła spowodowany jest innymi schorzeniami, wówczas koniecznością jest leczenie choroby podstawowej – po wcześniejszej dokładnej diagnostyce. 

Artykuł na zlecenie marki Chlorchinaldin

Źródła

[1] Wiercińska M. Ból gardła – przyczyny, objawy, leczenie i domowe sposoby. Medycyna Praktyczna: https://www.mp.pl/pacjent/objawy/105644,bol-gardla-przyczyny-objawy-leczenie-i-domowe-sposoby (dostęp: 6.07.2026). 

[2] Kotynia J, Małecka-Wojciesko E. Dysfagia i odynofagia. Interna – mały podręcznik. Medycyna Praktyczna: https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.I.1.12. (dostęp: 6.07.2026).

[3] Pruszewicz A, Wiskirska-Woźnica B, Walczak M. Zaburzenia połykania – postępowanie diagnostyczne i zasady rehabilitacji. Przewodnik Lekarza/Guide for GPs. 2002:102-104.

[4] Zagor M. Ostre i przewlekłe zapalenie gardła. Medycyna Praktyczna: https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/choroby/choroby-jamy-ustnej-i-gardla/179684,ostre-i-przewlekle-zapalenie-gardla (dostęp: 6.07.2026). 

[5] Waśniewska-Okupniak E. Sore throat. Lekarz POZ. 2020;6(5):253-257.

[6] Szenborn L, Sawiec P, Mrukowicz J. Ostre zapalenie gardła i migdałków (angina). Interna – mały podręcznik. Medycyna Praktyczna: https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.3.3. (dostęp: 6.07.2026). 

[7] Kuchar E. Mononukleoza zakaźna u dorosłych. Medycyna Praktyczna: https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/choroby/zakazenia-wirusowe/160210,mononukleoza-zakazna-u-doroslych (dostęp: 6.07.2026). 

[8] Milaniuk S, Sawa M, Prystupa A, Nowicki G, Dzida G. Extraoesophageal symptoms of gastroesophageal reflux disease. Pielęgniarstwo Chirurgiczne i Angiologiczne/Surgical and Vascular Nursing. 2015;9(1):7-11.

[9] Witryna: https://www.chlorchinaldin.pl/inaldin-gardlo-aerozol/ (dostęp: 6.07.2026).